Nakit akışı nasıl takip edilmeli?

Kârlı görünen şirketler nakit yüzünden zorlanabilir. Nakit akışını yönetilebilir hâle getiren pratik bir çerçeve.

Şirketlerin karşılaştığı en kafa karıştırıcı tablolardan biri şudur: gelir tablosu kâr gösterir, banka hesabı ise para göstermez. Bunun nedeni basittir — kâr bir dönem kavramıdır, nakit ise bir zamanlama meselesidir.

Kâr ile nakit arasındaki üç boşluk

• Vade farkı: satış bugün yapılır, tahsilat 60 gün sonra gerçekleşir; gider ise arada ödenir.
• Stok: satın alınan mal nakit çıkışı yaratır ama satılana kadar gelir tablosuna girmez.
• Yatırım ve kredi: makine alımı ve anapara ödemeleri kârı doğrudan etkilemez, nakiti doğrudan etkiler.

13 haftalık nakit projeksiyonu

Nakit takibinin en pratik aracı, haftalık kırılımla hazırlanan 13 haftalık (yaklaşık bir çeyrek) projeksiyondur. Yıllık bütçeden farkı, gerçek ödeme ve tahsilat tarihleri üzerinden kurulmasıdır.

1. Açılış nakit pozisyonu: tüm banka ve kasa bakiyeleri.
2. Beklenen tahsilatlar: cari bakiyeler ve vade tarihleri üzerinden, gerçekçi gecikme varsayımıyla.
3. Sabit ödemeler: maaş, kira, SGK, vergi, kredi taksitleri.
4. Değişken ödemeler: tedarikçi ödemeleri, hammadde, lojistik.
5. Haftalık kapanış: her haftanın sonunda beklenen nakit pozisyonu.

Destekleyici iki rapor

Alacak yaşlandırma

Alacakların vadesine göre dağılımı (0–30, 31–60, 61–90, 90+ gün) tahsilat riskini erken gösterir. 90 günü aşan bakiyelerin toplam alacak içindeki payı, en anlamlı erken uyarı göstergelerinden biridir.

Borç yaşlandırma

Aynı analizi tedarikçi tarafında yapmak, ödeme planını nakit pozisyonuna göre önceliklendirmeyi mümkün kılar.

Takip disiplini

Bu disiplinin en büyük faydası, sorunu öngörmektir. Nakit sıkışması üç hafta önceden görüldüğünde çözüm alternatifi çoktur: tahsilat hızlandırılır, ödeme yeniden planlanır, kısa vadeli finansman önceden ayarlanır. Aynı sıkışma ödeme gününde fark edildiğinde seçenek sayısı bire iner.